Categorie archief: Marco

Stadswandelaars gaan naar de Groene Loper

Uitgang wandeling 'Ruige oevers'
Ruige Oevers- 
De Stadswandelaars Richard en Marco nemen je mee langs het Rottekanaal dat ze in de weken voor de Groene Loper nog zelf met een machete begaanbaar hebben gemaakt.  Alleen geschikt voor ‘die hards’, natte schoenen, bramenschrammen etc. op eigen risico.

19 augustus vanaf 13.00 – 17.00 uur circa elk uur, startpunt Occupystand, je hebt een fiets nodig om er te komen. Adres: Gandhituin op de Gordelwegtuinen, Gordelweg tegenover de kop van de Bergsingel, direct links van de Hofbogen is het grote hek onder de Hofpleinlijn de ingang. Tekst: Groene Loper,  foto: Stadswandelaar Marco

Kijk voor meer info over de Groene Loper en diverse Rotterdamse groene hotspots op: www.groeneloper010.nl

Advertenties

Rode wangetjes

Video: Richard

Deze roodwangschildpadden (Trachemys scripta elegans) spotte Marco bij de kinderboerderij aan de Tjalklaan in Rotterdam. Ze lagen heerlijk te zonnen en waren niet in de stemming om in beweging te komen. Stadswandelaar Richard

Ed en Willem

Beversporen
‎’Toch best knap gedaan, de plaatselijke hangjongeren nemen beiteltjes mee en imiteren hiermee het gedrag van bevers, zodat hiermee hun vandalisme wordt verweten aan het onschuldige diertje!’ En nu serieus… ik kreeg een kick alsof ik was beland in een crimescene, voelde een beetje CSI! Voor de eerste keer in mijn leven zag ik dit, echt indrukwekkend! Stadswandelaar Marco

Bevers, ze doen het goed op het eiland van Dordrecht. We hebben ze niet gezien in de Merwelanden, want meestal zijn ze ’s nachts actief of in de schemer. Hun sporen waren echter prominent aanwezig.

Het is fantastisch dat ze zijn ingevoerd en goed aanslaan, maar het heeft wel gevolgen voor het landschap, want het zijn ware landschapsarchitecten. Ze eten schors en twijgen en knagen natuurlijk bomen om, waar ze hun burchten mee bouwen.

De boom op de foto is onderdeel van een bomenlaantje in de Merwelanden. Wellicht zou het een idee zijn hier wilgenopschot te laten staan, zodat Bevers voldoende te knagen hebben en er bomen voor ons overblijven?

Beverlandschap- sfeerreportage van het leefgebied van de Bevers in de Merwelanden. Stadswandelaar Richard

Lentesalade

Het klein hoefblad, pionier van de lente in het wild, is al haast niet meer in bloei te zien. Een ware explosie van bloei is in plaats daarvan op gang gekomen. Dit was voor ons aanleiding om te kijken wat er aan eetbare flora te vinden was in de Hel- en Zuilespolder in de Biesbosch. Hieronder de plantjes die we hebben geproefd.

Pinksterbloem
De pinksterbloem (Cardamine pratensis)
 Een soort die in Nederland achteruitgaat. We hebben dan ook een enkel klein blaadje geproefd en de rest laten staan. Het smaakte bloemig met een pittige nasmaak, een lichte hint naar mosterd. De plant is rijk aan vitamine C. Hij bloeit in de periode voor Pinksteren, met eind april als hoogtepunt. De Pinksterbloem is een kruisbloem, dus familie van o.a. Kool, Veldkers en Herderstas.

Kleine brandnetel
De kleine brandnetel (Urtica urens)
De lentebrandnetels worden als de beste geacht. Vooral de verse blaadjes bovenin. Deze kunnen trouwens het hele jaar door geconsumeerd worden, ook van de Grote brandnetel. Vers kan de werking van de glashaartjes ongedaan gemaakt worden door het blaadje op te rollen en te wrijven. Het roosteren van Brandnetel boven een vuurtje doet hetzelfde, maar levert een droog-knapperig resultaat op. Er kan ook soep en thee van gemaakt worden. De Brandnetel heeft qua smaak een heel eigen karakter: ‘groen’ en een beetje stroef. Vers smaken ze wel fris daarbij. Langdurig veel brandnetelthee drinken is niet aan te raden. De thee wordt gebruikt als reinigingskuur, vanwege de vochtafdrijvende werking. Er voldoende ander vocht naast drinken, valt dus aan te bevelen. We hebben blaadjes geproefd van een netel die bovenin een knotwilg groeide, wat in verband met mogelijke besmetting met o.a. wormen van wilde dieren veiliger is.

Smeerwortel
Smeerwortel (Symphytum)
 Een plant die graag groeit op vochtige, zanderige, maar voedselrijke bodem. In weelderige grasranden is hij veel te vinden. In tuinen doet hij het ook vaak goed. Te goed volgens sommige tuiniers. Smeerwortel wordt medicinaal gebruikt en als groenbemester. De bladeren worden ook wel toegevoegd aan de composthoop. De kleine, onvolgroeide blaadjes zijn te eten, maar met mate! Dit exemplaar heeft al bloemknoppen.

PaardenbloemDe paardenbloem (Taraxacum officinale) Van oorsprong een immigrant uit Afrika die door de mens is verspreid (Wikipedia.) Het is een composiet, dus familie van o.a. de Zonnebloem, Margriet, Witlof, Distels en Artisjok, een hele grote familie! De paardenbloem komt onder heel veel omstandigheden voor in vele variaties. Hij wordt ook wel Molsla genoemd omdat de opkomende bladeren in het donker werden gehouden. De bleke bladeren werden dan gegeten. De groene zijn echter ook eetbaar. Lekker op bijvoorbeeld een boterham met kaas (Midas Dekkers). Dit hebben we niet gedaan, omdat de bladeren, in een rozet, dicht bij de grond groeien. Goed wassen van te voren is dus een ‘do’ wanneer je niet zeker bent van de omgevingsfactoren. Dat kan bijvoorbeeld in water met zoutoplossing. Stadswandelaars Marco en Richard

Op de bres voor informatievrijheid (deel 2)

“Persbericht 25 februari Rotterdam
Occupy Rotterdam heeft vandaag samen met duizenden Occupy activisten in verschillende steden gedemonstreerd tegen ACTA. ACTA is een internationale handelsovereenkomst die de vrijheid en privacy van burgers ernstig schaadt.
De twee uur durende demonstratie vond plaats op verschillende pleinen in het centrum van Rotterdam. Deze demonstratie werd spontaan ondersteund door de actievoerende schoonmakers en leden van Street Race Rotterdam. Uit de vele reacties van het publiek bleek dat Occupy Rotterdam een zinvolle taak vervult. Occupy Rotterdam informeert bezorgde burgers over economisch-maatschappelijke ontwikkelingen die in de toekomst een grote invloed hebben op hun dagelijks leven maar onvoldoende aandacht krijgen in de media en de politiek.”

Ik heb mee “ge-stadswandeld”, hier is mijn impressie. Marco

Arendsduin, Widerstandsnest 53 H

17 januari 2012. Toevallig in Monster. Uit herinnering wist ik nog een paar bunkers in de buurt en besloot ‘een flitsbezoek’ te brengen. Korte opnames gemaakt en daarna snel terug. Thuisgekomen een kort filmpje gemaakt en uitgezocht: luchtfoto’s (RAF), Duitse kaart en verzetskaart gebruikt in de intro van de film.

Erna ging ik verder zoeken en kwam op wat interessante informatie.

Het Widerstandsnest 53 H (Heer) bij de Arendsduinbrug, vlakbij Monster (Z.H.) was een Sperre (twee beweegbare stukken beton; de meest noordelijke doorlaatpost voor de Festung Hoek van Holland) en een Kompanie Gefechts Stand. Er staan 9 bunkers: 4 als onderkomen voor 40 man, 3 munitiebunkers, 1 gevechtsbunker voor een Tjechisch antitankkanon en 1 voor een Duits antitankkanon. In 1942 werd begonnen met het graven van een tankgracht, die gereed was voor het eind van 1943. In de losse grond naast de gracht werden mijnenvelden aangelegd.

De waakzaamheid aan de Sperren wilde ook wel eens verschillen. Soms werd je uitgebreid onderzocht en werden je papieren goed gecontroleerd. Het gebeurde echter ook dat je zonder controle de wacht kon passeren vooral als er maar 1 man op wacht stond. Bij de controleposten aan de eerste tankgracht gebeurde het regelmatig dat er helemaal geen Duitse soldaat op wacht stond.” (Stad binnen de Vesting – ’s Gravenzande in de 2e Wereldoorlog – p.66)

Op 16 juli 1943 was er een inspectie door veldmaarschalk Gerd von Rundstedt. Hij inspecteerde de doorlaatpost om 17.10 vanuit de auto. Vervolgens ging de rit via Monster, Naaldwijk, Westerlee, De Lier en Den Hoorn naar Delft. Bij dit soort inspecties was er ‘alarm’ en waren alle militairen in gevechtsuitrusting op hun post.
Op 3 januari 1944 kwam veldmaarschalk Erwin Rommel om 12.40 uur langs de doorlaatpost, er werd niet gestopt. Op 26 maart 1944 maakte veldmaarschalk Erwin Rommel een tweede inspectieronde in Nederland om te zien hoe zijn orders waren uitgevoerd. Om 10.00 reed hij door Widerstandsnest 53, er werd wederom niet gestopt.

Vanaf 9 mei (1945) werden bij de Sperren ook enkele gewapende leden van de BS gevoegd, om samen met de Duitsers de controle uit te oefenen. Na een aantal dagen kwamen de geallieerden en werden de Duitsers via de Sperre aan de Monsterseweg afgevoerd. Bij deze controleposten werden de Duitse militairen door de geallieerden in samenwerking met de Feldgendarmerie ontwapend. Ook de militairen van Rozenburg werden via deze weg afgevoerd.” (Stad binnen de Vesting – ’s Gravenzande in de 2e Wereldoorlog – p.108/109)

Stadswandelaar Marco

Wereldberoemde Molentjes

Het Bosman Molentje is “een kleine poldermolen die in 1929 door Bas Bosman in de Nederlandse plaats Piershil is ontwikkeld en daarna overal in de wereld toegepast. Ze worden nog steeds gemaakt in Piershil.” (bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bosman-molentje)

Ik zag ze vroeger fietsend op het platteland en ze deden me altijd een beetje melancholiek aan die kleine molentjes met hun vaan, uitgestoken als een arm, ergens in een verlaten polder aan een sloot. Maar dat je ze soms tegenkomt op vakantie, in een film of documentaire ergens aan de andere kant van de wereld, is toch apart. Dat ze er nog steeds gemaakt worden vind ik verbluffend!

Piershil, wereldberoemd!

“Mijn Bosman molentje” in het Beatrixpark in Schiedam. (bovenste opname van 21-11-2010, onderste twee opnamen van 10-04-2009)

Stadswandelaar Marco

De Raaf (Corvus corax)

Reykjavik, 05-10-2011- De Raaf (Corvus corax) is de grootste kraaiachtige. Deze video is opgenomen in Reykjavik, op de begraafplaats bij Perlan. Stadswandelaar Marco

De Raaf op WIKI: http://is.wikipedia.org/wiki/Hrafn

Stadswandelaars op de Groeneloper010

Stadswandelaars op Groeneloper010Wollefoppenpark, Rotterdam Zevenkamp, 24 september 2011- Op deze zonovergoten  herfstdag waren de Stadswandelaars uitgenodigd om ter plekke iets te vertellen over nuttige en eetbare wilde planten. De gelegendheid was de Groeneloper010, een wandelroute langs een aantal groene ‘hot spots’ in Rotterdam. Wandelaars die het programmaboekje kochten, droegen bij aan de groene doelen langs de route die men kon bezoeken.

Op de locatie Wollefoppenpark was er een groene markt en een podium met cabaret en  zowel live als gedraaide muziek. Bij het paviljoen en speeltuincomplex TakaTukaland konden kinderen creatief aan de gang met o.a. wilgentenenvlechten. Men kon ook planten proeven uit de permacultuurtuin die wordt gerealiseerd op het sport- en manifestatieveld van Wollefoppenpark door het buurtinitiatief Wollefoppengroen & Co. Tevens was er uitleg over de uitbreidingsplannen van dit mooie initiatief.

Aboutaleb op Groeneloper010Het festival werd officieel geopend door Burgermeester Aboutaleb met een toespraak en het planten van een boompje in de permacultuurtuin. De Burgemeester maakte duidelijk dat dit zware economische tijden zijn, ook voor groene initiatieven, maar dat hij het beschermen van een minimale groenwaarde voor de stad uiterst belangrijk vindt. Tevens benoemde hij de schat aan groen landschap die Rotterdam rijk is buiten het versteende stadscentrum.

De Stadswandelaars trachtten bij te dragen aan de waardering voor het wilde groen met een plaatje en een praatje over algemeen voorkomende planten in en rond het park. In het stukje ongemaaide gras improviseerden we een kampje met touw, een zeil, wat attributen, restmateriaal van de speeltuin van TakaTukaland en uit de omgeving geoogste planten. Een aantal planten vonden we al direct rond de tent: Paardenbloem, Klis, Hondsdraf, Zuring en Smeerwortel. De rest- Wilg, Braam, Brandnetel, Wilgenroosje en nog wat Klis- haalden we ies verder weg.

We demonstreerden o.a. hoe men een vers brandnetelblaadje eten kan zonder blaren op de tong te krijgen, aten een blaadje molsla (Paardenbloemblad) en bereidden op een vuurkorf-wok-combinatie een eenjarige Kliswortel, een in Nederland vergeten groente. Kok Marco maakte een rondje over het veld met gebakken Kliswortelschijfjes. Velen moesten wat wennen aan de neutrale smaak van de wortel, maar vrijwel iedereen zette dapper door!

Het viel ons op dat veel bezoekers van onze stand bepaald niet onbekend waren met het nut van wilde planten. Sommigen gebruikten op zijn minst al enkele wilde planten, waardoor interessante gesprekken onstonden en de Stadswandelaars zelf ook nog een paar nieuwe weetjes opstaken. Natuur leeft onder de Groenelopers en zo hoort het ook: de wilde natuur nodigt uit tot een ontdekkings reis waarop we van elkaar steeds iets nieuws leren. Zo kunnen we met zijn allen kennis uit de vergetelheid halen en onze band met de natuur herstellen.

Videoreportage van De Groeneloper010 op locatie Wollefoppenpark.

Na het festival zijn we voor een naborrel gastvrij ontvangen in buurthuis ‘De Buuf’ door de organisatoren van de locatie Wollefoppenpark en medebewoners. Het was voor ons een dag vol genieten. Wij danken daarom de organisatie van de Groeneloper010, Wollefoppengroen & Co., de bezoekers en de dappere proevers die onze dag compleet maakten! Stadswandelaars Marco & Richard

De Groeneloper010 | Wollefoppengroen & Co. | Permacultuur in Nederland

Tip: bezoek ook eens de site van Carenza, de ontwerpers van het schitterende drukwerk en de site  van De Groeneloper010.

Jagersmaan

JagersmaanOoit bestond het ritme van de maan naast het ritme van de zon en reguleerden ze samen het levensritme van onze voorouders. De maan bepaalde zo bijvoorbeeld de tijd van zaaien en oogsten voor de boeren. Nog verder terug in de tijd markeerde de volle maan van vanavond, door sommige tradities ‘Jagersmaan’ genaamd, het begin van het jachtseizoen.

Het ritme van de dertien manen is door velen vergeten. We hebben nu 12 maanden van papier, bits en bytes. De natuur is haar echter niet vergeten: koraal schiet kuit tijdens een specifieke volle maan en sommige bloemen openen dan. Dat zijn maar  enkele voorbeelden van maaninvloed op de natuur. Een zwerver zei mij ooit dat hij niet op veel donaties hoefde te rekenen tijdens volle maan: ‘de mensen zijn dan erg gauw geprikkeld.’

Wie weet heeft de electronische kalendermens zich inderdaad wel losgekoppeld van de ritmes van de natuur, maar laptop of mobieltje… ik blijf dromen bij de volle maan! Stadswandelaar Richard

Video: stadswandelaar Marco

Amstelwijck: monument, slagveld of tragische plek?

16 augustus 2011- De overblijfselen van de Tweede Wereldoorlog zijn vooral de betonnen verdedigingswerken, in de volksmond “bunkers”. De bouwwerken in deze film worden officieel Groepsschuilplaatsen genoemd. Ook Piramides (door hun vorm vooral vanaf de ingangszijde) of Type P genaamd. Ze werden als laatste middel nog toegevoegd aan de verdediging tegen Nazi-Duitsland in 1940. Boven de ingang is het jaartal bij elke Groepsschuilplaats terug te vinden. Die ingang is altijd 180 graden van de verwachte vijand.

De bouwwerken waren slechts schuilplaatsen en niets meer. De vijand kon niet bestreden worden vanuit de schuilplaats, alleen de ingang kon verdedigd worden, maar dat is ook een hopeloze zaak. In het Amstelwijck park ten zuiden van het landhuis (waar de Commandopost voor het Vak Wieldrecht lag onder leiding van de res.Maj. C.W.E. van Hoek) lagen 4 Groepsschuilplaatsen. Een van de schuilplaatsen is in de oorlog ontploft tijdens het gebruik door de Duitsers als munitie-opslag. De eerste twee schuilplaatsen die we tegenkwamen waren beiden dichtgemetseld. De derde was ontploft en de vierde was met een deur afgesloten waarop “instortingsgevaar” stond.

De gebeurtenissen in 1940 maken van dit stukje Nederland een historisch slagveld of permanent monument, in elk geval is het vooral een tragische plek. Een plek waar mensen het leven lieten, die ochtend van 10 mei 1940. Ten zuiden van het park waren Duitse Fallschirmjäger in het kader van de Blitzkrieg geland om de bruggen ten zuiden van Rotterdam in te nemen. De 9de Panzerdivision was onderweg. Terwijl de troepen over de “betonweg” noordelijk trokken werden ze vanuit Amstelwijck onder vuur genomen.

Wat volgt is een omtrekking, besluiping en bestorming van het complex, waarbij het naar mijn mening nogal “cowboy-achtig” aan toe ging. De Hollanders werden onderschat en wanneer er tegenstand kwam, ongenadig afgeslacht door superieure technologie als handgranaten en machinegeweren. Leutnant Graf von Blücher ontving voor deze bestorming van het “met zware bunkers versterkte complex” het Ritterkreuz op 24 mei 1940, een jaar later in 1941, laat hij het leven in Kreta.

De plek is in “bunker-opzichten” interessant omdat het er een geëxplodeerde Groepsschuilplaats ligt, wellicht uniek in Nederland. het beton en de stalen bewapening is nooit op deze manier te zien. De groepsschuilplaats is een puzzel geworden. Men gaat zich afvragen of er oorspronkelijk 1 of 2 stonden, door de enorme stukken beton. Ach er zijn zoveel plekken, waar “iets” is gebeurd. Maar toch, als we echt kijken, naar onze kennis en gevoel en wat we doen met dit soort plekken, dan is dat treurig, vind ik. Een woord als respect komt in gedachte, maar ook wederom het woord tragisch…. Stadswandelaar Marco

Hier valt meer te lezen over de tragische episode in de geschiedenis van Nederland en Dordrecht in het bijzonder: Zuidfront-Holland1940.nl

Van de wal in de sloot- dieren in Zevenkamp

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Tijdens ons ommetje in Zevenkamp, was er heel wat te zien aan flora en fauna. Zo was er o.a. die eenzame Zaagrugschildpad, een stoïcijnse reiger en verschillende Meerkoeten op nest. Een van de mannetjes kreeg het aan de stok met een opdringerige kapmeeuw. Stadswandelaars Marco en Richard

Oase in Wollefoppenpark

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Afgelopen week kregen de Stadswandelaars er twee nieuwe leden bij: Marco en Nettie. Om het een nog feestelijkere week te maken, kregen wij van de Groene Loper 010 de vraag of wij een bijdrage wilden leveren aan hun manifestatie op 24 september. Dit wordt een wandeltocht door Prins Alexander, Hillegersberg-Schiebroek, Overschie en Delfshaven, langs diverse groene hotspots en eventpleinen, met als uitgangspunt de aandacht te vestigen op de noodzaak van een groene stad en het ophalen van geld voor groene doelen in Rotterdam.

Ondergetekende is met Marco een kijkje gaan nemen bij de locatie Wollefoppenpark in Rotterdam Zevenkamp. Daar werden we hartelijk verwelkomd door Frenk Walkenbach van Wollefoppengroen en Co. Dit bewonersinitiatief zet zich al geruime tijd in voor de vergroening en verduurzaming van het Wollefoppenpark en omgeving. Het doel is om daarmee de natuur dichter bij de woonwijk te halen en de samenwerking tussen bewoners en organisaties te versterken.

We werden rondgeleid door het gebied, waarbij Frenk Walkenbach met verve vertelde over de ontwikkelingen in het park, de nieuwe stadsakker in het bijzonder. Deze eetbare tuin, achter speeltuin ‘Takatukaland’, is gebaseerd op het principe van de permacultuur, dat een evenwichtige samenwerking tussen mens en natuurlijke omgeving voorstaat. Drie maanden na aanleg is de tuin uitgegroeid tot een paradijsje met weelderige gewassen, geurige kruiden, kleurige bloemen en vergeten groenten zoals Melganzevoet. ‘Een uitbreiding ligt in de planning,’ liet een trotse Frenk Walkenbach ons weten.

Eveneens trots was hij op de nieuwe, futuristisch ogende, kas, die ons deed denken aan het ecologische Edenproject in Cornwall, Groot-Brittanië. In dit Rotterdamse schaalmodel mochten we van de tomaatjes proeven. Eerlijk gezegd smaakten deze ons een stuk lekkerder dan de gemiddelde tomaat die we gewoonlijk kopen.

Naast het bezoek aan de tuin, hebben de stadswandelaars de directe omgeving verkend, op zoek naar de locale wilde flora. Tijdens de Groene Loper 010 gaan wij naast de proeftuin de wandelaars een kleine presentatie geven over de eetbare wilde planten in het park. Wilt u ook het het groene doel steunen, of genieten van een stadswandeling door het groene lint van Rotterdam? Kom dan zaterdag 24 september ook naar het Wollefoppenpark. De deelnamekosten bedragen 5 Euro. Stadswandelaar Richard

De Groene Loper 010 | Wollefoppengroen & Co | Permacultuur

Missie: hunebedden in Drenthe

Borger, 5 juli/ Emmen, 6 juli- Wat doen stadswandelaars die even vrij willen van de steenhopen in hun leefomgeving? Ze nemen een minivakantie naar het platteland. Dit jaar kwamen de ‘steenhopen’ of hunebedden in Drenthe in het vizier. Stadswandelaar Marco stelde een mooie route op langs de hunebedden, ook ‘dolmen’ genoemd.

Een chronologisch verslag

De voorbereiding was voor mij in de week ervoor, hiervoor veel dank aan de NL hunebedden site Ik maakte een voorstel voor Richard die ze onmiddelijk uit had geprint en bij zich had op de tocht wat een enorm voordeel opleverde. Met in het achterhoofd de theorie van David Wilcock over dolmen ging ik met heftige verdenkingen over gangbare theorieën in de trein. Ik wilde ter plekke zien wat ik dacht, wat ik voelde.

Met de trein van Schiedam naar Rotterdam, via Utrecht, Amersfoort, Zwolle naar Emmen, hier met de bus naar Borger. Het Hunebed Museum Borger Informatie Centrum. Het museum werd mei 2005 geopend en heeft een aantal schatten te presenteren. De opbrengst van D26 bijvoorbeeld, maar ook een nagebouwd hunebed. Gangbare theorieën over datum van bouw en gebruik overtuigden me niet echt. Woorden als rituelen geven alleen aan dat de onderzoeker er niets van snapt of het gewoon niet weet. Ik was er snel doorheen, om vervolgens het echte werk aan te pakken.

D27 Borger – Het was lang wachten voordat we het hunebed voor onszelf hadden. Het lijkt toch meer een klimrek voor de jeugd geworden. Het ongelofelijk ver weg zijn van het oorspronkelijke gebruik leek een neutraliteit in beschouwing te bewerkstelligen. Welke mensen waren hiermee bezig? Wie bouwden deze constructies, die verrassend goed in elkaar passen. In originele staat (zoals de kopie in het museum) zal het gebruik makkelijker voor te stellen zijn. Nu ontmoeten we slechts nog skeletten. We kozen een camping uit en huurden fietsen. Nu hadden we van laat in de middag tot we gingen slapen in de tent.

D21 Bronneger West – De boom die met het hunebed vergroeid is geeft het een bijzondere sfeer. Er waren namen met data in de boom gekrast, ook die logen er niet om; 1943 zelf gezien. D22 Bronneger Oost – De ruimte tussen de twee dekstenen in combinatie met de boom is pittoresk en inspirerend. Dit is het kleinste nog bestaande hunebed in Nederland

D23 Bronneger Noord – Dit kleinere hunebed is verre van compleet. Moeilijk in te schatten hoe het origineel was. D24 Bronneger Zuidwest- Ook dit kleine hunebed is niet compleet. Het ligt net achter D23. Zullen er in het verleden alleen stenen geroofd zijn of door een vloed weggespoeld? We weten in elk geval dat 200 jaar terug er meer hunebedden waren en er veel zelfs in de Afsluitdijk zijn verwerkt of de stenen van zijn verkocht. D25 Bronneger Zuidoost- Het completere hunebed van de drieling D23/24/25. De dekstenen gaan van groot naar kleiner in een west-oost richting.

D19 Drouwen Oost – De kransstenen staan op een korte afstand van het hunebed. Samen met D20 geeft het een indrukwekkend geheel. D20 Drouwen West – Een middelgroot hunebed dat indrukwekkend bolle stenen in het midden heeft. De ingang is zoals bij vele hunebedden in zuidelijk/zuidwestelijke richting. De schemering begon al in te zetten. Hier namen we de tijd. Maar die dag kon er nog wel een bij gedaan worden. We fietsten verder.

D26 Drouwenerveld – Het laatste hunebed dat onderzocht is in de jaren 1968 en 1970. Wat er uit de grond kwam is te zien in Borger in het Informatie centrum (begin filmpje). Het hunebed was moeilijk te vinden en de rust die er ook te vinden was gaf dit hunebed nog meer ‘waarde’. De schemer zorgde voor minder licht maar meer waardering.

D28 Buinen Noord – D29 Buinen Zuid – De bomen, huizen en weg langs de locatie geven het geheel een mooie, rustieke sfeer. We hebben er ’s nachts zitten praten op de grote deksteen, vlakbij de camping. Een mooie afsluiting zo in het donker, we liepen voor op schema…

De volgende dag gingen we terug naar D28/29 voor de fotos en film. Hierna met de bus naar Emmen. Hier aangekomen liepen we naar D43 Schimmeres. Uniek in Nederland is dit zogenaamde Langgraf dat in noord-zuid richting ligt. De 52 kransstenen geven een 40 meter lange muur die na restauratie deze locatie een prachtige aanblik geeft, en een bijzondere sfeer. De mensen die langsliepen begonnen een gesprek. Als randstedelingen vonden we dit wel erg prettig. Acht jongens van rond de 16 die op de fiets langskwamen en allen gedag zeiden. Het was genieten in Drenthe.

D45 Emmerdennen – De breedste en platste deksteen in Nederland werd in 1809 door Lodewijk Napoleon Bonaparte te paard beklommen. De dag voor ons bezoek werd in juli 2011 vandalisme door brandstichting aangebracht en brak de steen in twee. Het was vreemd. Door de recente gebeurtenissen rond D45 was er wel enige verslagenheid rond het afsluiten van het bezoek. De dag na het bezoek werd vernomen dat de steen zal worden gerestaureerd.

Met een vreemd voldaan gevoel gingen we terug. Onder invloed van Drenthe, de mensen en de omgeving. We namen iets mee dat we moeilijk terug vinden in de randstad. Een gevoel dat dichterbij rust ligt. Een goed gevoel.

En ach… Het gebruik en de bouwers. Hoe meer we overtuigd raken van theorieën hoe meer we zo on-flexibel als de stenen worden. Vragen stellen en blijven stellen. Laten we blijven onderzoeken. Grafkelders? Kom nou, ik denk dat er veel meer achter zit! Stadswandelaar Marco

Een sfeer impressie

Sfeerimpressie van een aantal dolmen in Drenthe. Video/ Sound scape/ muziek: stadswandelaars. Met dank aan mens en dier uit Drenthe voor de geluidsfragmenten.

Ondanks mijn wandelingen door de stadsnatuur bekruipt eens in de zoveel tijd de drukte van de stad me en verlang ik naar open ruimte en bos. Drenthe vormt dan een favoriete bestemming om van de rust te genieten. Wat een heerlijk contrast met de Randstad! Dit jaar had ondergetekende, samen met gastwandelaar Marco een missie: zo veel mogelijk hunebedden bekijken.

Na een ‘maanspotter’ lijk ik nu ook wel een ‘dolmenspotter’ geworden. Natuurlijk had ik wel eens eerder hunebedden gezien, maar het is toch een andere ervaring om er 17 op een rij te bekijken. We gingen met rugzak, tent en videocamera op stap om de sfeer rond de dolmen op te snuiven, samen met de zoete geur van akkerland en bosrand met als ‘soundtrack’ virtuoze vogelconcerten.

En toen stonden we raar te kijken. Een gigantische deksteen in stukken.  Later bleek dat, een dag voordat wij in Emmen aankwamen, hunebed D45  door brandstichting grondig werd vernield.  Opzet, dommigheid? Of hadden ze soms gehoord dat archeologen in en rond hunebedden vuurresten hebben gevonden? rtvdrenthe

De naam ‘hunebed’ is afgeleid van ‘Huynen’, omdat mensen, onder anderen de eerste geschiedschrijver Johan Picardt, dachten dat de bijbelse reuzen van voor de zondvloed ze gebouwd hadden. Nu gaan wetenschappers er van uit dat de Nederlandse dolmen gebouwd zijn door leden van de trechterbekercultuur als grafmonumenten.

Ook al wordt erkend dat er waarschijnlijk rituelen zijn uitgevoerd, er wordt steeds nadruk gelegd op de graffunktie.  Maar was dat wel zo? Zo veel zachte sporen zijn verloren gegaan en we hebben het over een periode van duizenden jaren geleden, waaruit geen geschriften zijn overgebleven. Het is betrekkelijk Westers en recent, om een graf of begraafplaats als een op zichzelf staand fenomeen te beschouwen, waar in de marge rituelen worden uitgevoerd.

Mayapiramiden functioneerden bijvoorbeeld zowel als koningsgraf als tempel. De inheemse stammen van Sumba bouwen hun stamhuizen rondom de graven. Het is ook niet erg de was te doen op de stenen, of er gezellig thee op te drinken. In wat wij primitieve culturen noemen, nemen de voorouders een centrale plaats in het dagelijks leven in. Zij treden vaak op als tolk van de goden en staan de levenden bij met raad. De voorouders nemen een centrale plaats in het dagelijks leven in. Het is een overwegend Westers principe om het landschap en haar elementen op te delen in gescheiden funkties.

In traditionele Europees-Katholieke kerken was het gebruikelijk de voorname doden onder de kerkvloer te begraven. Duidelijk is, dat ze goed zichtbaar moesten zijn in het landschap. Wat mij bij de hunebedden opviel was, dat de meeste, net als  traditionele kerken, van Oost naar West zijn georiënteerd. Ze vormen zo een ‘gang’ tussen zonsopkomst en zonsondergang.

Zowel in Amerika, Europa als Azië bestaan tradities waarin de zonneloop wordt betrokken op de levensloop, van geboorte tot dood en eventueel reïncarnatie. Er is tevens wereldwijd de associatie tussen dood en vruchtbaarheid. Voor mij zelf staat vast dat de bouwers een holistische visie hadden en dat de monumenten gewijde landmarkeringen waren, centraal in hun levenswijze.

Dit waren losse gedachten die door mijn hoofd vlogen terwijl ik de massieve stilte van de ‘steenhopen’ tot me door liet dringen en de stadse spanningen liet wegebben. De precieze betekenis waarvan de monumenten getuigen, zal wel nooit bekend worden. Zoals Marshall McLuhan omschreef: ‘het medium is de boodschap.’ Historische documenten zijn, naar we weten, nooit gemaakt en wat resteert, staat in het landschap geschreven. Stadwandelaar Richard

Wist u dat: er hunebedden zijn gebouwd van portugal, Ierland tot in Oost-Duitsland; er verschillende  regionale ‘bouwstijlen’ zijn en die in Nederland behoort tot de Noordelijke megaliet-cultuur; zelfs in Zuid-Korea dolmen staan?

Hunebedden in Drenthe I | Hunebedden in Drenthe II | Hunebedden in Drenthe III | Hunebedden in Drenthe IIII | Hunebed Borger | Vuurstenen expositie  | Hoe werden hunebedden gebouwd? | Bodemscan van hunebed in Borger

Hunebed bij Emmen vernield  | rtvdrenthe | NOS | Staatsbosbeheer |

Dolmen als godin? | Het geheim van het grootste hunebed: MoombaMedia |
Hunebedden voor eeuwige rust: cultuurwijs.nl

Gedicht- vanuit de stad

Marco wandelaar

“vanuit de stad, met 55km per uur, rustend, geduldig 1 met de natuur,

onderweg, van waar je leven was, boksend, in de lente komend in je sas

niet te grijpen maar weg in een schicht, je oog wordt gevangen door het licht,

de keuze van overleven en er liever vandoor, je kans weer echt te leven die je nooit verloor.”

Stadswandelaar Marco van Hazepad Natuurbeleving