Tagarchief: HBS

Een Rotterdamse visionair en zijn Muzen

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Op zijn troon, zich als objectieve waarnemer verheffend boven de twee bevallige dames aan zijn zijden, zit de Rotterdamse held Jacobus H. van ’t Hoff (1852-1911.) Dit monument voor van t’ Hoff, ontworpen door de beeldhouwer Charles van Wijk, is in 1915 opgericht op het plein voor de ‘Hoogere Burgerschool’ (HBS) aan de ‘s-Gravendijkwal in Rotterdam. Van ’t Hoff was hier een van de eerste leerlingen en een voorbeeldige bovendien.

In 1869 behaalt hij er zijn diploma. In 1871 studeerde hij als technoloog af aan de Polytechnische School in Delft. Theorie roerde hem echter meer dan de praktijk. Van ’t Hoff moet wel veelbelovend zijn geweest, want hij kreeg van de Nederlandse staat vrijstelling voor de klassieke talen om in Leiden te kunnen studeren.

Als kind al was hij liefhebber van poëzie en wetenschap

Tijdens zijn inaugurele oratie ‘Verbeeldingskracht in de wetenschap,’ bij zijn benoeming tot lector in de theoretische en fysische chemie aan de Universiteit van Amsterdam, verdedigde Jacobus van ’t Hoff de noodzaak van zowel waarneming en rede als verbeelding. Hij wist wat wetenschappers historisch gezien graag ontkennen: de meest voorname wetenschappers waren niets geweest zonder verbeeldingskracht!

Hiermee bracht hij zijn twee mooie jeugdliefdes, wetenschap en poëzie, samen onder woorden. Zijn verbeeldingskracht kwam naar voren in zijn pleidooi voor een andere manier van kijken naar chemische verbindingen. Voorheen werden chemische verbindingen in het platte vlak beschreven. Van ’t Hoff was voorvechter van het beeld van moleculen als ruimtelijke objecten (o.a. stereochemie).

‘Physicam chemiae adiunxit’

Als een van de grondleggers van de fysische chemie (een samensmelting van natuurkunde en chemie) verdiende hij zijn gebeitelde gedenkschrift ‘Physicam chemiae adiunxit’ (Adiungere, doen aansluiten.) Deze pronkt op het voetstuk van zijn standbeeld.

Na de aanvankelijke aarzelingen vanuit de wetenschappelijke gemeenschap werd hij een internationaal reizende ster aan het firmament. Uiteindelijk leidden nog weer nieuwe inzichten tot een Nobelprijs, de eerste voor een Nederlander. Zou hij dat te danken hebben aan de twee Muzen waarover hij, na zijn dood, in monumentale vorm uitkijkt?

Verbeeldingskracht en Rede samen, gevat in een monument, spreken tot mijn verbeelding! Stadswandelaar Richard

Bronnen: Biografie door H.A.M. Snelders op DBNL | Wikipedia | Koninklijke Bibliotheek